Czwartek, 09 Września

Ostatnia aktualizacja:12:18:22 CEST

Lokalizacja: Badania kosmosu Astrofizyka

Badania astrofizyczne

Artykuły poruszające zagadnienia badań kosmicznych związanych z astrofizyką.

Galaktyczny superwulkan w akcji

Drukuj

Kosmiczne obserwatorium promieniowania rentgenowskiego Chandra oraz naziemne Very Large Array rejestrują niesamowitą scenerię jaka rozgrywa się w masywnej galaktyce M87, gdzie zachodzi erupcja 'superwulkanu', wyrzucającego ogromne ilości gazu. Ten kosmiczny spektakl zachodzi na skutek aktywności gigantycznej czarnej dziury znajdującej się w centrum galaktyki, powstrzymując setki milionów nowych gwiazd przed uformowaniem się.

Więcej…

Teleskop Herschel rozwiązuje zagadkę kosmicznej wody

Drukuj

Obraz CW Leonis wraz z otaczającą ją otoczką, będący złożeniem danych uzyskanych w trzech różnych zakresach spektralnych podczerwieni: kolor niebieski w zakresie 160 mikronów z instrumentu PACS, kolor zielony z zaresu 250 mikronów urządzenia SPIRE oraz kolor czerwony z zakresu 350 mikronów, także z urządzenia SPIRE (ESA/PACS/SPIRE/MESS Consortia)

Znajdujący się w punkcie L2 układu Ziemia-Słońce, pracujący w zakresie podczerwieni teleskop kosmiczny Herschel dokonał odkrycia, które dosłownie rzuca nowe światło na zagadkę powstawania wody w otoczkach niektórych starszych gwiazd, w szczególności tzw. 'gwiazd węglowych'. Kluczowym aspektem procesu okazało się promieniowanie ultrafioletowe.

Więcej…

CoRoT obserwuje cykl aktywności gwiazdy

Drukuj

Artystyczna wizja sondy CoRoT, obserwującej inną gwiazdę / Credits - Institute of Astrophysics of the Canaries, IAC

Orbitalny teleskop CoRoT, najczęściej "pojawiający się" w doniesieniach za sprawą odkryć kolejnych planet pozasłonecznych, tym razem zaobserwował cykl aktywności gwiazdy. Ta gwiazda nosi oznaczenie HD 49933 a cykl aktywności jest bardzo podobny do słonecznego.

Więcej…

Magnetar czy czarna dziura?

Drukuj

Europejscy astronomowie, korzystając z obserwatorium Very Large Telescope należącego do międzynarodowej organizacji ESO (European Southern Observatory), byli w stanie po raz pierwszy wykazać, że magnetar - niezwykły rodzaj gwiazdy neutronowej - został uformowany z gwiazdy o przynajmniej 40 razy większej masie od naszego Słońca. W rezultacie naruszone zostały w tym momencie teorie mówiące o ewolucji gwiazd, przytoczony przez naukowców przypadek gwiazdy powinien ze swoją masą stać się czarną dziurą, a nie magnetarem. Sytuacja zrodziła fundamentalne pytanie - jak naprawdę masywna musi być gwiazda, aby w końcowym stadium swojej ewolucji stała się czarną dziurą?

Więcej…

ESO obserwuje Centaura A

Drukuj

Nowe zdjęcie wykonane przez FORS2 ukazuje radioźródło Centaur A, znane również jako NGC 5128. Można na podstawie wykonanego zdjęcia odnieść niebanalne wrażenie, iż astronomia dostarcza nam wielu estetycznych doznań, jednak ukazana galaktyka jest także interesującym obiektem pomagającym zrozumieć istotę galaktyk aktywnych. Z pewnością jest to także najbardziej kompleksowo przebadany obiekt nieba południowego.

Więcej…

Hubble obserwuje NGC 2467

Drukuj

Należący do NASA i ESA Kosmiczny Teleskop Hubble’a wykonał zadziwiające zdjęcie gromady otwartej NGC 2467 – pełnego kolorów obszaru gwiazdotwórczego. Przypominające warzący się w kotle kosmiczny, egzotyczny napar, ogromne obłoki gazu i pyłu są wypełnione jasnoniebieskimi, gorącymi, młodymi gwiazdami.

Więcej…

NGC7793 - Obserwacje najpotężniejszego wyrzutu dżetów z mikrokwazaru

Drukuj

Wizja artystyczna przedstawiająca układ podwójny złożony z czarnej dziury i gwiazdy / Credits: ESO

Wspólne obserwacje astronomów z ESO Very Large Telescope oraz kosmicznego teleskopu Chandra doprowadziły do odkrycia najpotężniejszych wyrzutów dżetów materii z czarnej dziury należącej do gwiazdowego układu podwójnego tworzącego tzw. mikrokwazar. Zjawisko to zostało zaobserwowane w galaktyce spiralnej NGC 7793, oddalonej o 12 mln lat świetlnych od Ziemi.

Więcej…

Formujący się daleki układ słoneczny pod lupą

Drukuj

Zespołowi astronomów z Uniwersytetu Arizona poprzez sprzężenie ze sobą dwóch bliźniaczych teleskopów Kecka, znajdujących się na Manua Kea na Hawajach, w jeden zaawansowany instrument nazwany roboczo ASTRA (ASTrometric and phase-Referenced Astronomy), udało się uzyskać niespotykaną wcześniej rozdzielczość, która umożliwiła przyjrzenie się procesom dającym narodziny gwiazdom i planetom w formujących się układach słonecznych. Odkrycia te zapewnią lepsze zrozumienie sposobu w jaki wodór z dysku protoplanetarnego jest transportowany do gwiazdy.

Więcej…

WISE i Spitzer na tropie brązowych karłów

Drukuj

Astronomowie odkryli ostatnio potencjalnych 14 kandydatów na najzimniejsze znane gwiazdy w naszej galaktyce. Te niedoszłe gwiazdy, nazywane brązowymi karłami, są tak zimne i emitują tak mało światła, iż próby ich rejestracji za pomocą zwykłych teleskopów prowadzących obserwacje w paśmie widzialnym byłyby niemożliwe. Jednakże orbitalne obserwatoria jak Spitzer i WISE potrafią dostrzec słabą poświatę tych gwiazd, niczym strażacy używający specjalnych gogli, dzięki którym są w stanie znaleźć ogniska zapalne pod ściółką leśną.

Więcej…

Kosmiczna akwarela - R Coronae Australis

Drukuj

Majestatyczny obraz rejonu otaczającego gwiazdę R Coronae Australis został uzyskany po złożeniu ze zdjęć wykonanych przez instrument Wide Field Imager (WFI) w obserwatorium ESO La Silla w Chile. R Coronae Australis leży w sercu rejonu gwiazdotwórczego i otoczona jest przez delikatną, niebieskawą mgławicę refleksyjną, która osadzona jest w ogromnym obłoku pyłowym. Obraz ukazuje zaskakujące nowe szczegóły w tym dramatycznym miejscu na niebie.

Więcej…

Naukowcy odkrywają galaktyczny ogon wypełniony gwiazdami

Drukuj

Należący do amerykańskiej agencji kosmicznej NASA teleskop orbitalny GALEX, odkrył ogon pływowy galaktyki wypełniony jasnymi punkcikami nowych gwiazd. Obserwacja tej niesamowitej formacji, która powstała w momencie, gdy galaktyka IC 3418 zanurzyła się w sąsiedniej Gromadzie galaktyk w Pannie, oferuje zupełnie nowe spojrzenie na procesy formowania gwiazd.

Więcej…

Magnetyczny potwór - NGC 1275

Drukuj

Niesamowite zdjęcie galaktyki soczewkowatej NGC 1275 zostało wykonane za pomocą orbitalnego Teleskopu Hubble'a (NASA, ESA) ma przełomie lipca - sierpnia w 2006 roku. Instrument ACS (Advanced Camera for Surveys) zapewnił zapierający dech w piersiach detal i rozdzielczość na delikatnej filamentowej strukturze, która objawiła się jako czerwonawa, koronkowa struktura, otaczająca centralną część jasnej galaktyki NGC 1275.

Więcej…

VISTA odsłania bardziej Galaktykę Rzeźbiarza

Drukuj

Nowe spektakularne zdjęcie Galaktyki Rzeźbiarza (NGC 253) zostało wykonane przez teleskop VISTA z obserwatorium Paranal w Chile w ramach jednej z pierwszych głównych obserwacyjnych kampanii prowadzonych przez Europejskie Obserwatorium Południowe. Dzięki obserwacjom prowadzonym w podczerwieni, zdjęcia uzyskiwane z VISTA są mniej podatne na kurtyny pyłów, które skutecznie zasłaniają w świetle widzialnym miliony chłodniejszych gwiazd jak również pas gwiazd ciągnący się w poprzek centralnego regionu galaktyki. Dane dostarczone przez VISTA przynoszą duże ilości nowych informacji o historii oraz rozwoju tej galaktyki.

Więcej…

Obserwacje dżetu materii w układzie symbiotycznym CH Cygni

Drukuj

Zdjęcie przedstawia układ CH Cygni wykonany w zakresie światła widzialnego w ramach Digitized Sky Survey. Wstawka w prawym, górnym rogu jest kompozytowym złożeniem materiału uzyskanego przez teleskopy kosmiczne Chandra oraz Hubble, a także naziemny VLA. Dane oznaczono kolorami: zielnym - materiał z teleskopu Hubble, czerwonym - z teleskopu Chandra oraz niebieskim z obserwatorium VLA. (X-ray: NASA/CXC/SAO/M.Karovska et al; Optical: NASA/STScI; Radio: NRAO/VLA; Wide field - Optical [DSS])

CH Cygni jest układem symbiotycznym oddalonym od Ziemi o około 800 lat świetlnych, w którym materia wypływa z jednego składnika - czerwonego olbrzyma - i odkłada się w formie gorącego dysku, który otacza drugi składnik - białego karła. Nowy materiał zdjęciowy, wykonany za pośrednictwem teleskopów kosmicznych Chandra oraz Hubble i połączony z danymi z obserwacji radiowych, wykonanych przez VLA (Very Large Array), pozwolił na dostrzeżenie po raz pierwszy szczegółów, należących do potężnego dżetu, napędzanego przez materiał odkładający się w dysku akrecyjnym białego karła.

Więcej…

WISE fotografuje masywną gwiazdę Wolfa-Rayeta

Drukuj

Obraz kompozytowy przedstawiający gwiazdę V385 Carinae wraz z otaczającą ją chmurą materiału. W trakcie składania załączonego obrazu, poszczególne długości fal podczerwonych, rejestrowanych przez detektor WISE, zostały oznaczone różnymi kolorami - czerwonym dla 22 mikronów, zielonym dla 12 mikronów oraz niebieskim dla 3.4 oraz 4.5 mikrona. Zielone obłoki są relatywnie ciepłym pyłem, podczas gdy niebieskie kropki stanowią gwiazdy w naszej galaktyce. (NASA/JPL-Caltech/UCLA)

Pracujący w podczerwieni teleskop kosmiczny WISE (Wide-field Infrared Survey Explorer), którego zadaniem jest wykonanie pełnego przeglądu nieba w tym zakresie promieniowania, wykonał zdjęcie gwiazdy, noszącej oznaczenie V385 Carinae i należącej do grupy gwiazd Wolfa-Rayeta. Obiekty te zaliczane są do najbardziej masywnych w Drodze Mlecznej - ich masy są przynajmniej dwudziestokrotnie większe od Słońca, a w niektórych przypadkach mogą być jeszcze większe - rekord obecnie należy prawdopodobnie do gwiazdy HD 269810, znajdującej się w Wielkim Obłoku Magellana, która może mieć nawet 150 mas Słońca.

Więcej…

Teleskop Hubble bada czarną dziurę galaktyki M87

Drukuj

Po prawej: zdjęcie z teleskopu Hubble, przedstawiające galaktykę M87 (NASA and the Hubble Heritage Team (STScI/AURA), J. A. Biretta, W. B. Sparks, F. D. Macchetto, E. S. Perlman); Po lewej widoczne zdjęcia uzyskane przez teleskop Hubble w 2006 roku - czarną kropką oznaczono pozycję SMBH, czerwoną środek galaktycznego centrum, oddalonego od czarnej dziury o około 22 +/-3 lata świetlne. Obiekt HST-1 jest fragmentem dżetu materii wyrzucanej z galaktyki.

Znajdujący się na orbicie okołoziemskiej teleskop Hubble, został wykorzystany przez naukowców ze Stanów Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii do zbadania supermasywnej czarnej dziury (SMBH), znajdującej się w centrum najbardziej masywnej galaktyki w naszej grupie lokalnej - M87. Jak się okazało, obiekt ten nie znajduje się w centrum tej galaktyki, lecz jest w stosunku do niego przesunięty.

Więcej…

Czy Uran i Neptun skrywają diamentowe oceany?

Drukuj

Złożenie  powstałe w wyniku nałożenia zdjęcia pierścieni wykonanego przez teleskop  Hubble'a w podczerwieni z obrazem RGB pochodzącycm z Voyagera II  credit: NASA

Czy dwie najmniejsze planety gazowe w naszym Układzie Słonecznym mogą posiadać oceany płynnych diamentów? Zgodnie z najnowszymi badaniami opublikowanymi na łamach czasopisma Nature Physics jest to całkiem prawdopodobne - możliwe również, że po ich powierzchni pływają prawdziwe, diamentowe 'góry lodowe'. Wnioski te opierają się na dokładnych pomiarach temperatury topnienia diamentu, które pokazały, że zachowuje się on w sposób bardzo zbliżony do wody - topi się i zestala podobnie jak ona, zaś jego trwałe formy unoszą się na płynnej powierzchni.

Więcej…

Teleskopy orbitalne obserwują pyłowe pozostałości po supernowej

Drukuj

Obraz pozostałości po eksplozji supernowej powstały przez złożenie  zdjęć z teleskopów Chandra oraz Spitzer,  creditNASA/CXC/JPL-Caltech/Harvard-Smithsonian CfA

Teleskopy orbitalne Chandra oraz Spitzer wykonały zdjęcia umożliwiające świeże spojrzenie na procesy zachodzące  we wczesnym okresie po wybuchu supernowej, a właśnie do takiej eksplozji doszło w jednej z wielu tysięcy gromad - miejsc w przestrzeni, gdzie gwiazdy są powiązane ze sobą grawitacyjnie. Ich bliskość umożliwia badanie ewolucji w otoczce pyłowej, stanowiącej pozostałość po wybuchu, która zwykle na tym etapie jest trudna do wykrycia, ponieważ składa się z chłodnych drobin, które nie emitują promieniowania. W tym jednak przypadku pył przemieszcza się w ośrodku zawierającym dużą liczbę gwiazd, które go podgrzewają do poziomu dającego się zarejestrować w podczerwieni. W obserwacji pomaga również silny wiatr cząstek wyrzucanych przez powstałą w wyniku eksplozji, szybko obracającą się gwiazdę neutronową - pulsar.

Więcej…

Teleskop Kecka potwierdza odkrycie krótkookresowego układu podwójnego białych karłów

Drukuj

Wizja  artystyczna ciasnego układu podwójnego HM Cancri, credit: GSFC/D.Berry

Znajdujący się na Hawajach dziesięciometrowy teleskop Kecka potwierdził istnienie ciasnego układu podwójnego HM Cancri, złożonego z dwóch niewielkich, gęstych obiektów nazywanych białymi karłami i będących jednym z ostatnich stadiów ewolucyjnych gwiazd o małej masie. Obserwacji dokonały zespoły astronomów z Uniwersytetu Warwick oraz Uniwersytetu Radboud, które ustaliły również, że ciała te obiegają się wzajemnie z okresem zaledwie 5,4 minuty, przy czym wraz z upływem czasu staje się on coraz krótszy.

Więcej…

Czy Układ Słoneczny czeka niespokojna przyszłość?

Drukuj

Wizja artystyczna obłoku Oorta, credit: Don Dixon / cosmographica.com

Analiza danych opublikowanych w 1997 roku i zebranych przez europejskiego satelitę Hipparcos, który precyzyjnie rejestrował położenie i prędkość około stu tysięcy gwiazd Drogi Mlecznej, umożliwiła wyznaczenie grupy obiektów, które w przeszłości znajdowały się w pobliżu Słońca lub znajdować się tam będą w przyszłości. Jak się okazało do grupy tej należy obecnie 156 obiektów - oznacza to, że do bliskiego przejścia gwiazdy w pobliżu Układu Słonecznego dochodzi relatywnie często - dzieje się to co około dwa miliony lat. W 2007 roku opublikowano jednak uaktualniony katalog Hipparcos oraz dodano nowe obserwacje wykonane w ramach innych programów i misji.

Więcej…