Zaledwie kilka dni temu odbyły się starty rakiet REXUS 9 i 10, a już trwają zaawansowane prace nad przyszłorocznymi misjami - REXUS 11 i 12. Jednym z eksperymentów rakiety sondującej REXUS 12 będzie Suaineadh. Mający na celu rozłożenie siatki 2x2m przy użyciu siły odśrodkowej.
Program REXUS/BEXUS (Rocket Experiments for University Students i Balloon Experiments for University Students) realizowany przy współpracy Niemieckiej (DLR) i Szwedzkiej (SSC) agencji kosmicznej docelowo udostępnia miejsce studentom na eksperyment w rakiecie sondującej (REXUS) lub balonie stratosferycznym (BEXUS). Starty obu programów odbywają się z bazy ESRANGE zlokalizowanej w północnej Szwecji nieopodal miasta Kiruna.
Eksperymenty znajdujące się w rakiecie REXUS przez około 5 min przebywają w warunkach mikrograwitacji (kiedy wszystkie działające siły się równoważą) osiągając maksymalną wysokość około 80-90km nad powierzchnią ziemi. Z kolei eksperymenty w ramach programu BEXUS znajdują się przez kilka godzin na wysokości około 35km. Jednym z eksperymentów biorących udział w programie BEXUS był SCOPE 2.0 realizowany przez Politechnikę Warszawską.
W serii artykułów na portalu Kosmonauta.net chciałbym przybliżyć nasz eksperyment, który poleci w rakiecie REXUS 12 w marcu 2012, jak również zachęcić polskie uczelnie do udziału w przyszłych misjach REXUS/BEXUS.
Nazwa eksperymentu – Suaineadh (czyt. szyn-ejd) pochodzi od szkockiego słowa 'kręcić się'. Celem eksperymentu jest rozłożenie siatki o wymiarach 2x2m oraz sprawdzenie czy metoda rozkładania jest realizowalna. Do rozłożenia siatki zostanie użyte działanie siły odśrodkowej, oraz zasada zachowania momentu pędu.
Eksperyment składa się z dwóch modułów – pierwszy, Central Hub and Daughter (CHAD), oddzielający się od rakiety REXUS, następnie rozkładający siatkę. Drugi moduł – Data Storage Module (DSM), do którego za pomocą łącza bezprzewodowego zostaną przesłane dane z czujników oraz obrazy z kamer z modułu CHAD. Moduł ten wróci bezpiecznie na ziemię razem z rakietą REXUS.
Przyszłe zastosowanie metody rozkładania struktur w kosmosie realizowane w naszym eksperymencie obejmuje umożliwienie rozkładania ogromnych lekkich konstrukcji w kosmosie. Obecne metody rozkładania baterii słonecznych są stosunkowo ciężkie w porównaniu z masą baterii słonecznych. Zazwyczaj używają stelaży, na których rozpięte są baterie słoneczne, oraz silników do ich rozwijania. Nasz koncept zakłada tylko obecność siatki i mas umieszczonych na rogach.
Zastosowany koncept jest całkowicie skalowalny, może być użyty do rozkładania dużych (nawet rzędu kilkuset tysięcy m2), lekkich struktur w kosmosie. Mogą być to przede wszystkim baterie słoneczne (obszar użycia jest ogromny od satelitów i stacji kosmicznych po podstawę do budowy elektrowni słonecznych w kosmosie i potem za pomocą np. mikrofal, lub laserów transfer energii na ziemię). Drugim obszarem zastosowania może być jest budowa lekkich i dużych anten (np. do sond lecących w dalsze obszary naszego układu słonecznego). Zastosowanie ogromnych luster może pozwolić na oświetlanie miast podczas zimy lub do rozkładania ogromnych żagli słonecznych sond lecących w kierunku odległych planet naszego układu słonecznego.
Podobne metody rozkładania były badane w innych eksperymentach: Japoński eksperyment Furoshiki z 2006 roku zakończony nieudanym rozłożeniem bazował na użyciu małych silników odrzutowych zamiast siły odśrodkowej. Rosyjski eksperyment Znamya 2 z 1993 roku oraz niedawny japoński Ikaros Solar Sail z 2010, zakończyły się pełnym sukcesem.
Postępy naszych prac można śledzić na bieżąco na naszym blogu (w wersji angielskiej). Planujemy także pojawić się na 15 Pikniku Naukowym w Warszawie 28 maja 2011.
W serii artykułów na portalu kosmonauta.net będę starał się przybliżyć część organizacyjną programu REXUS/BEXUS oraz poszczególne systemy naszego eksperymentu.
Projekt jest realizowany przy współpracy dwóch szkockich uniwersytetów: University of Strathclyde, University of Glasgow i szwedzkiej uczelni Royal University of Technology (KTH) ze Sztokholmu.
Â
Źródło: Blog, oficjalna strona programu REXUS/BEXUS, Furoshiki experiment, Znamya 2, Ikaros Solar Sail
